VMT blogt: hoe kan helderste licht van Canada de Nederlandse voedingssector helpen? (video)

Saskatoon (Canada), 7 december 2018 10:27 | Maurice de Jong

Bijna een week lang toert VMT dwars door Canada van Toronto tot en met Calgary. Hoe ziet het voedingslandschap van één van de grootste landen ter wereld eruit? Is het meer dan alleen maar de graanschuur van de wereld? In deze zesde en laatste blogpost: VMT bezocht een bijzondere onderzoeksfaciliteit van de Universiteit van Saskatchewan in Saskatoon: Canadian Light Source (CLS).

Dr. Jeffrey Cutler, directeur strategie van het CLS, straalt als hij het gezelschap van twaalf journalisten van over de hele wereld rondleidt door het Canadian Light Source (CLS). ‘Straalt’ is een passend woord als je je in CLS bevindt. Deze nationale onderzoeksfaciliteit, één van de grootste wetenschappelijke projecten in Canada’s geschiedenis, produceert namelijk licht. Niet zomaar licht, maar licht dat miljoenen malen helderder is dan de zon.

CLS1

Deeltjesversneller

Bij het CLS spreken ze van synchroton light: elektromagnetische straling geproduceerd door een circulerende deeltjesversneller. Via zogeheten beamlines verlaat de straling de synchroton of deeltjesversneller voor toepassing in verschillende experimenten. Met behulp van dit ‘licht’/straling wordt in verschillende partnerschappen onderzoek gedaan. Meer dan duizend academici, overheidsonderzoekers en R&D’ers uit de industrie gebruiken het CLS ieder jaar. Met uitzondering van grote commerciële projecten is dit allemaal gratis.

Agri & Foodonderzoek

Canada’s wetenschappelijk trots specialiseert zich in agri & foodonderzoek met behulp van verschillende soorten straling: ultraviolet, röntgen, infrarood en gammastraling en meer. Hiermee kunnen atomen, DNA, cellen en virussen onder de loep worden genomen. Wereldwijd zijn er meer faciliteiten die onderzoek doen met straling, in het Amerikaanse Chicago zit bijvoorbeeld één van de grootste, legt Cuttler uit. “Maar wij richten ons op agri & food en daarmee onderscheiden we ons.”

Quinoa

Veel onderzoek richt zich op de verbetering van de kwaliteit van gewassen: virussen en ziektes detecteren onderzoekers met behulp van straling. Maar onderzoekers kunnen ook de genetica van quinoa ontrafelen om zo een variant te ontwikkelen die ook in de koudere noordelijke klimaten kan groeien.

Peulvruchten

En dan erwten, een zeer belangrijk en steeds lucratiever gewas in Canada. 37 procent van de erwtenexport is afkomstig uit CLS’s thuisprovincie Saskatchewan. Maar de wereldwijde temperatuurstijging bedreigt het gewas. Met behulp van infrarood wisten onderzoekers van CLS en de Universiteit van Saskatchewan eigenschappen in kaart te brengen gerelateerd aan hittebestendigheid in twee erwtenvariëteiten.

Deze ontdekking kan leiden tot de ontwikkeling van gewassen die beter bestand zijn tegen hogere temperaturen. Wetenschappers van de Universiteit van Manitoba wisten door een simpele techniek de kooktijd van linzen en kikkererwten te verminderen. Dit deden ze door de peulvruchten bloot te stellen aan magnetronstraling gedurende het droogproces. Het team maakte daarbij gebruik van geavanceerde beeldtechnieken en hield in de gaten hoe gedurende de behandeling de eiwitten, vetten en koolhydraten veranderden. Hierdoor konden de wetenschappers exact vaststellen hoe snellere kooktijden te bereiken.

CLS3

Broodkwaliteit verbeteren

‘Bak het perfecte brood’ is de titel van een onderzoek dat de Universiteit van Manitoba uitvoerde in het CLS. Met behulp van straling brachten onderzoekers de bubbelachtige structuur van brooddeeg, gevormd door het mengproces, in beeld.

Veranderingen in de deegingrediënten of in het mengproces hebben een drastisch effect op de hoeveelheid en de grootte van de luchtbellen in het deeg. En daarmee dus op het uiteindelijke brood, stellen de wetenschappers. Door het bestuderen van de luchtbellenstructuur van het deeg hopen ze de kwaliteit van zoutarme en glutenvrije producten te verbeteren. Op die manier hopen de geleerden achter het recept te komen voor het “perfecte” (glutenvrije) brood.

CLS4

Tarwe ‘mappen’

Verder werken Indiase onderzoekers in de faciliteit aan de ontwikkeling van een tarwe met een hogere hoeveelheid mineralen. Dit doen ze omdat veel van die mineralen tijdens verwerking verloren gaan. De Indiërs brengen met behulp van straling alle mineralen in kaart om zodoende een tarwevariëteit met meer mineralen te ontwikkelen. Onderzoek met straling biedt niet direct een oplossing voor het probleem, maar zorgt er vooral voor dat dit in kaart wordt gebracht en dat je het kunt begrijpen, vertelt Cuttler.

Kennis plantaardige eiwitten

Hoewel er in bijvoorbeeld het CLS veel onderzoek plaatsvindt naar peulvruchten is de hulp van een land als Nederland in het verder verwaarden van het gewas nog steeds nodig, vertelt Ron Kehrig, plaatsvervangend directeur investeringen van de provinciaalse overheid van Saskatoon. “We staan open voor samenwerking. Maar de EU mag ook de kennis van het CLS gebruiken als het gaat om de functionaliteiten van plantaardige eiwitten”, lacht hij.