Hoorzitting Tweede Kamer: NVWA onafhankelijk, deskundig en onaangekondigd

, 4 september 2014 10:00 | Hans Damman

De NVWA moet een geheel onafhankelijke positie krijgen, meer kennis opbouwen, veel transparanter zijn en haar toezicht onaangekondigd en los van andere taken uitvoeren. Deze wensen liepen woensdag als een rode draad door de betogen van meerdere sprekers en Tweede Kamerleden tijdens de hoorzitting Voedselveiligheid van de vaste TK-commissie Economische Zaken/VWS.

Marcel van Silfhout, auteur van het boek Uitgebeend, zei het nog het duidelijkste: “Het ministerie van Landbouw zit gewoon af en toe op schoot bij de NVWA.” Algemeen bekend is dat Landbouw altijd sterke grip wil uitoefenen op zaken. Erg duidelijkste kwam dit naar voren bij de Q-koorts waar het departement veel te lang wachtte met het nemen van maatregelen en verstrekken van goede informatie.

NVWA terug naar ministerie van VWS?

De NVWA moet weg bij landbouw. Daarover leek iedereen het wel eens. Maar waar naar toe? Naar VWS die daar naar verluid niet echt op zit te wachten en waar de toezichthouder toch min of meer een vreemde eend in de bijt is, een soort ‘bijproduct’ van de gezondheidszorg dat nu eenmaal de core business is van dit ministerie. “Misschien moet het wel een geheel zelfstandige College van Staat worden met een Inspecteur-Generaal die de Tweede Kamer benoemt”, opperde Silfhout.

De NVWA kreeg van diverse zijden forse kritiek die deels al bekend was uit de eerder verschenen rapporten van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) en Onderzoeksraad voor Veiligheid (OvV). Diverse partijen drongen er op aan dat de leegloop aan kennis snel wordt hersteld zodat de toezichthouder weer met kennis van zaken kan optreden en gezag kan uitstralen.

Bedrijfsleven beter verantwoordelijkheid invullen

Ook het bedrijfsleven kreeg van diverse kanten forse kritiek, niet in de laatste plaats van Harry Paul, de hoogste baas van de NVWA. Hij benadrukte nog maar eens dat handhaving het sluitstuk is in het gehele (keten)proces van voedselveiligheid. “Het bedrijfsleven is in de eerste plaats zelf verantwoordelijk voor voedselveiligheid!”

Volgens Paul neemt de voedingsmiddelenketen nog veel te weinig zijn verantwoordelijkheid. Hij noemde tal van voorbeelden. Het bedrijfsleven laat zich nog te veel leiden door prijs in plaats van kwaliteit van de grondstoffen. “En als het dan fout gaat, roept men dat dit hen is overkomen.”

Ook blijkt bij controles dat bedrijven die exporteren vaak niet voldoen aan de eisen van de NVWA, maar ook aan die van het te ontvangen land. De NVWA moet hen daarbij nog vaak helpen, wat feitelijk niet de taak is van de toezichthouder.

Eigen vlees keuren

Tijdens de hoorzitting was er ook kritiek te horen op de plannen van Schippers en Dijksma (gebaseerd op advies Onderzoeksraad voor Veiligheid) om de vleeskeuring weer volledig door de NVWA te laten uitvoeren. De overheid maakt daarmee de (klassieke) fout om dit naar zich toe te trekken, terwijl de kwaliteit en veiligheid van het vlees in eerste plaats de verantwoordelijkheid van het bedrijfsleven zelf is. De autoriteit moet er alleen op toezien dat het bedrijfsleven haar verantwoordelijkheid goed invult.

Bert Urlings (VION) vertelde de TK-leden hoe zijn bedrijf dit goed regelde door onder andere de NVWA iedere dag een veelheid aan informatie te verstrekken. De slacherijen gaan nog een stap verder door ook de consument te informeren over de bevindingen bij audits.

Diverse incidenten toonden afgelopen jaar aan dat het borgen van de voedselveiligheid ook voor Vion een gigantische klus is, waarbij fouten worden gemaakt. Deze worden in de pers genadeloos afgestraft. Ook Marianne Thieme (PvdD) sprong daar op in, maar benadrukte vooral dat het niet melden van een daarvan (Listeria in droge worst) richting de NVWA kwaliijk en strijdig te vinden met de transparante samenwerking tussen de slachterije en toezichthouder. Urlings wees er op dat dit berustte op een meningsverschil tussen beide organisaties.

lees ook op VMT online:

'Voedselveiligheid gruwelijk ratjetoe slecht functionerend toezicht'

'NVWA kan consument niet beschermen'

Supermarkten lanceren 6-stapenplan tegen misstanden met voedsel

NVWA-topman: grootschaligheid voedselincidenten verontrustend

Overheid gaat zelf vlees keuren