Voedingsmiddelenrecht: de (rechts)onzekerheid van 2019

Rotterdam, 2 januari 2019 10:51 | Loyens & Loeff

KENNISPARTNER - Het jaar 2018 was vrij rustig als je kijkt naar wetgeving op het gebied van voedingsmiddelen(recht). Veel meer dan een aantal interessante uitspraken en wat minder relevante wetgeving en dan houdt het wel op. Het is daarom juist interessanter om vooruit te kijken naar wat 2019 gaat bieden. Een glazen bol heb ik niet, maar rustig zal het in ieder geval niet worden! Enkele belangrijke (internationale en nationale) onderwerpen die zullen gaan spelen voor voedingsmiddelenbedrijven in 2019 zullen hier kort worden behandeld.

Er zijn natuurlijk vele trends en ontwikkelingen die in 2019 blijven doorgaan, zoals de groei in e-commerce, verdere digitalisering en automatisering van productieprocessen en supply chain (via blockchain) en persoonlijke interactie met consumenten (via social media, wifi tracking en apps). Hoewel hier de nodige juridische haken en ogen aan zitten op het gebied van contracteren, databescherming en consumentenbescherming, spelen deze issues nu ook al (en staan daar geen revolutionaire wijzigingen op de agenda). Desalniettemin blijven ze relevant in 2019.

Brexit

brexitEen specifieke ontwikkeling op internationaal vlak is natuurlijk het verloop van de Brexit (if any). De eerste drie maanden van 2019 zal een achtbaanrit van ontwikkelingen worden. Uiterlijk 29 maart 2019 moet een oplossing voor het vertrek van het VK uit de Brexit worden gevonden, waarbij geen Brexit en een ‘harde’ Brexit nog steeds geen onrealistische opties zijn.

Een harde Brexit levert veel onzekerheid op voor bedrijven. Grenscontroles tussen het VK en de EU worden opgericht en voorwaarden voor de import en export zullen worden ingevoerd; de vraag is alleen nog welke en wanneer? De gevolgen zullen in ieder geval operationeel en financieel merkbaar zijn. Fragiele distributieketens kunnen worden ontwricht door vertragingen en controles aan de grens. Voor bepaalde producten moeten nieuwe registraties worden verkregen of moeten etiketten worden veranderd. Ook de kosten en beschikbaarheid van (ingrediënten van) een product worden onzeker wegens de invoer van importheffingen (en de gevolgen daarvan).

Hoewel een en ander nog onzeker is, is het verstandig om de juiste voorbereidingen te treffen. Als je als bedrijf wacht tot er duidelijkheid is, zul je waarschijnlijk achter de feiten aan komen te lopen. Om zonder al te veel crises te kunnen omgaan met de Brexit is het daarom verstandig alvast een draaiboek (of draaiboeken) klaar te hebben liggen.

Verkiezingen

Het grootste deel van de ontwikkelingen op het gebied van wetgeving komt uit de Europese Unie. Hoewel veel mensen (ten onrechte) niet warmlopen voor ontwikkelingen op dat gebied, is het belangrijk om de verkiezingen van dit jaar in de gaten te houden. In mei 2019 wordt een nieuw Europees Parlement gekozen. De grootste partij mag de voorzitter van de Europese Commissie leveren en de Europese Commissie bepaalt het beleid voor de komende jaren. Het is dus interessant om te zien welke strategie de verschillende politieke partijen hebben op het gebied van voedingsmiddelen, landbouw en consumentenbescherming. De beide grootste partijen (de European Peoples Party en de Party of European Socialists & Democrats) hebben nog geen verkiezingsprogramma gepubliceerd, maar het is goed om die in de gaten te houden om een blik te krijgen in de toekomst van de op de voedingsmiddelenindustrie toepasselijke wetgeving.

Nationaal

preventieakkoordNiet alleen internationale ontwikkelingen zijn relevant voor de voedingsmiddelenindustrie, ook op nationaal vlak zijn er ontwikkelingen. Onlangs is het Nationaal Preventieakkoord gesloten dat bepaalde doelstellingen voor 2020 en verder omvat op het gebied van onder andere voeding. Met het oog op het terugdringen van overgewicht en obesitas wordt het aanbod aan voedingsmiddelen verbeterd door producenten, aanbieders en de overheid. Meer gezonde producten op de markt en meer voorlichting over voeding en voedingstoffen zullen de komende jaren het uitgangspunt zijn. En er komt natuurlijk ook wéér een logo bij voor gezonde voeding….

Ook zal in december 2019 de ‘officiële controle-verordening’ in werking treden. Deze verordening verplicht de Nederlandse overheid, dus de NVWA om meer controles uit te voeren en meer proportionele (hogere ?) boetes op te leggen. De NVWA gaat hier nu al mee aan de slag, nu zij in haar jaarplan voor 2019 heeft aangekondigd 52% van haar uren te besteden aan voedselveiligheid. Een deel van die uren wordt besteed aan meer controle op bijzondere voeding (zoals supplementen, babyvoeding) maar ook op voedings- en gezondheidsclaims.

Deze ontwikkelingen leiden er voor bedrijven toe dat zij goed om moeten gaan met de voedsel(veiligheids)systemen die zij in werking hebben. Een onderdeel daarvan is het klaar hebben liggen van een draaiboek, plan van aanpak of checklist als in dat systeem wat mis gaat. 2018 heeft in een aantal gevallen laten zien dat het managen van een voedselincident steeds complexer wordt, niet in de laatste plaats door de complexere distributieketens, contractuele verhoudingen en onduidelijkheden in de interpretatie/uitleg van wetgeving door de overheid/toezichthouder. Door het strenger wordende toezicht wordt het verstandig om de juiste aanpak klaar te hebben voor het geval ergens in de keten een incident plaatsvindt.

Een voorbereid 2019!

Het enige dat nu al duidelijk is, is dat 2019 de nodige onzekerheid zal brengen. Daar is niets aan te doen, maar bedrijven kunnen zich wel inspannen om voorbereid te zijn op de (meest) realistische scenario’s. Hoewel dit op korte termijn werk oplevert, scheelt dat op de lange termijn in de kosten en moeite. Een gewaarschuwd mens telt immers voor twee.

Auteur: Victor van Ahee, advocaat in het Food & Beverages-team van Loyens & Loeff. Loeyens & Loeff is kennispartner van VMT.