Column: Foodwatch in clinch met supermarkten over ‘sap’

Amsterdam, 8 juni 2017 06:00 | Hoogenraad & Haak

Een product is wettelijk gezien pas vruchtensap wanneer het voor 100% bestaat uit vruchtensap, zonder toevoegingen. Producten die gedeeltelijk bestaan uit sap mogen daarom geen ‘sap’ heten. Toch gebruiken supermarkten in hun webshops het woord ‘sap’ als naam voor de algemene productcategorie vruchtendranken.

Mag dat? Die vraag lag voor bij de Reclame Code Commissie.

De procedure was gestart door Foodwatch, die een drietal klachten had ingediend. De webwinkels van Jumbo, Plus en Albert Heijn voldeden volgens Foodwatch niet aan de wetgeving. De supermarkten gebruikten namelijk allemaal de term ‘sap’ als algemene productcategorienaam, terwijl niet alle producten in die categorie voor 100% bestonden uit vruchtensap. Zo kon de klant bij Jumbo in de webwinkel navigeren naar het digitale productschap ‘Fris, sap, thee en koffie’. Onder de noemer ‘sap’ waren te vinden: ‘gekoeld sap’, ‘ongekoeld sap’ en ‘pakjes sap’. Onder die categorieën vielen ook vruchtendranken die niet volledig bestonden uit vruchtensap.

Foodwatch benadrukt: volgens Europese en Nederlandse wetgeving mag een product alléén de naam ‘vruchtensap’ dragen als het bestaat uit 100% vruchtensap, zonder toevoegingen. De naam ‘sap’ voor andere producten is dus misleidend, aldus Foodwatch.

Oordeel Voorzitter Reclame Code Commissie

Foodwatch vangt echter bot bij de Voorzitter van de Reclame Code Commissie. De Voorzitter maakt duidelijk dat de wetgeving voor de term ‘sap’ niet van toepassing is op de indeling van (fysieke of digitale) winkelschappen. Het strenge voorschrift voor de naam ‘sap’ geldt in deze context dus niet.

Ook is volgens de voorzitter geen sprake van misleiding. De consument zal niet denken dat de producten onder categorieën als ‘sap’ en ‘ongekoeld sap’ voldoen aan de wettelijke definitie van ‘vruchtensap’. Daarbij is volgens de Voorzitter van belang dat sommige consumenten die een product bestellen dat product al kennen. Zij weten dus of het product een echt ‘vruchtensap’ is of niet. Andere consumenten, die een product voor het eerst bestellen, zullen de beschrijving van het individuele product lezen. Daarbij zullen ze zien of het wel of niet gaat om een ‘vruchtensap’. Dat is in lijn met Europese rechtspraak, waarin het uitgangspunt geldt dat de gemiddelde consument zich goed informeert voordat hij een product koopt.

Soepele uitspraak

Toch is de uitspraak behoorlijk soepel. De wetstekst op zich geeft namelijk geen uitsluitsel of de regel voor het gebruik van de naam ‘sap’ alleen geldt voor individuele producten of ook voor het gebruik van namen voor productcategorieën. Kortom: op basis van de letter van de wet was het tegenovergestelde oordeel ook mogelijk. De Voorzitter van de Reclame Code Commissie vindt het duidelijk belangrijk dat de consument makkelijk kan navigeren in de webwinkel aan de hand van korte en eenvoudig herkenbare productcategorieën. Daardoor is het minder belangrijk dat die categorieën exact de (wettelijke) lading dekken.

Relevantie productschap bij andere producten

Voor andere producten kan de plaatsing in een bepaald productschap juist wél juridisch relevant zijn. Zeker in de context van gezondheidsartikelen en geneesmiddelen ligt het voor de hand dat streng wordt gelet op de wijze van aanbieden. Als je een product aanbiedt onder de categorie “afslanken”, zul je waarschijnlijk moeten aantonen dat het artikel voldoet aan de regels voor afslankproducten. Hetzelfde geldt voor plaatsing van een product (bijvoorbeeld een kruidenpreparaat) in het schap “pijnstillers”. Door die presentatie zou het kruidenpreparaat juridisch gezien een geneesmiddel kunnen worden. Conclusie: het is belangrijk om de beslissing van de Voorzitter van de Reclame Code Commissie te zien in de specifieke context: het gaat om reguliere levensmiddelen in een reguliere (online) supermarkt.

Auteur: Bram Duivenvoorde, Hoogenraad & Haak advocaten, sectie Health, Beauty & Food Law. Hoogenraad & Haak is kennispartner van VMT.